✍️گزارشگر: زینب

آموزش یکی از اساسی‌ترین عناصر حقوق‌بشری و زمینه رشد فردی و‌اجتماعی است که با بسته‌شدن دروازه‌های مکاتب به‌روی دختران در خراسان‌افغانستان، هزاران دختر از این حق انسانی و طبیعی بازداشته شدند؛ بگونه‌ای آینده تحصیلی آنان با چالش‌های جدی رو‌‌به‌رو شده‌است.

در این شرایط دشوار، جمعی از جوانان باورمند به ارزش‌های علمی و آموزشی، در یکی از استان‌های شمالی خراسان‌افغانستان، تصمیم گرفتند با وجود محدودیت‌ها و خطرات ناشی از سرپیچی از دستورهای گروه ط-البان، زمینه‌ای جایگزین برای ادامه آموزش دختران فراهم کنند.

مکتب «روزنه» در ۲۱ دسامبر ۲۰۲۱ در یکی از استان‌های شمالی خراسان‌افغانستان شکل گرفت.

این مکتب به صورت مخفیانه فعالیت را آغاز کرد و اکنون به شمار ۱۱۰دانش‌آموز دختر از صنف هفتم تا دوازدهم خدمات آموزشی ارایه می‌کند.
در این مرکز آموزشی، ۱۰ آموزگار به صورت داوطلبانه فعالیت می‌کنند و مضمون‌های مانند زبان انگلیسی، تاریخ، ریاضی، فزیک و کیمیا در این مکتب به تمامی دانش‌آموزان تدریس می‌شود.

نگین بارز (اسم مستعار)، فعال مدنی و بنیان‌گذار مکتب روزنه، از جمله کسانی‌ست که برای زنده کمک به آموزش و پشتیبانی از حق آموزش دختران، در برابر سیاست محرومیت‌های آموزشی-حقوقی دختران که از سوی رژیم کنونی اعمال می‌شود، ایستادگی کرده‌است.

خانم بارز می‌گوید که، بسته‌شدن دروازه‌های مکاتب به‌روی دختران، نگرانی عمیقی در او ایجاد کرده است. او باور دارد که نباید دختران از حق آموزش محروم شوند. او افزوده که دختران باید به آموزش ادامه دهند و آگاه شوند. چونکه آینده جامعه به دست آن‌ها ساخته می‌شود.

خانم بارز می‌گوید که بعد از پایه‌ریزی این مکتب بارها با چالش‌های امنیتی رو‌به‌رو شده‌است.
به گفته او، حتی یک‌بار نیرو‌های گروه ط-البان برای بازداشت او به خانه‌‌اش آمدند، اما او موفق شد از محل فرار کند و به یکی از کشور‌های همسایه پناه‌ببرد.

او اکنون از راه دور نیز ارتباط خود را با مکتب برقرار کرده و می‌گوید که گاه‌گاهی با شاگردان‌اش نشست‌های آن‌لاین برگزار می‌کند و خوش‌حال است که توانسته‌ سهم کوچکی در حفظ آموزش دختران داشته‌باشد.

به گفته‌ او، این وضیعت تنها درد شخصی نبود؛ بلکه مسوولیتی اجتماعی-انسانی بود که او را وادار کرد چنین تصمیمی دشوار و پر هزینه را بگیرد.

احمد شریفی(مستعار) یکی از هم‌کاران کلیدی این مکتب می‌گوید که از روزی که این تصمیم را گرفتم، احساس کردم بخشی از مسوولیتی را در برابر جامعه‌ام ادا می‌کنم.

به گفته او، پس از شکل‌گیری این ایده، با چند جوان دغدغه‌مند در حوزه آموزش تماس گرفت؛ افرادی که حاضر بودند برای دفاع از حق آموزش هم‌نسلان خود ایستادگی کنند.

سرانجام یک تیمی ۱۵نفره شکل گرفت و با تلاش مشترک آنان، مکتب روزنه در سال ۲۰۲۲ به فعالیت و ارایه خدمات آموزشی آغاز کرد.

او‌افزود که حدود ۱۱۰‌دختر در مکتب روزنه، زیر نظر ۱۰آموزگار، به صورت داوطلبانه از صنف هفتم تا دوازدهم به آموزش ادامه می‌دهند و مضمون‌های اصلی را به طور منظم فرا می‌گیرند.

فرشته عظیم‌پور(مستعار)، یکی از آموزگاران مکتب روزنه، با آگاهی کامل از شرایط دشوار و خطرات موجود تصمیم گرفت در کنار تیم آموزشی برای حفظ حق آموزش دختران فعالیت کند. او اکنون مضمون کیمیا را به دانش‌آموزان صنف‌های هفتم، هشتم و نهم تدریس می‌کند و این مسوولیت را با تعهد و دل‌سوزی انجام می‌دهد.
فرحت اکبری(مستعار)، یکی از دانش‌آموزان صنف دهم این مکتب، از تصمیم آموزگاران برای ادامه آموزش سپاسگزاری می‌کند. او گفت که پس از بسته‌شدن مکاتب، با مشکلات شدید روحی و روانی روبه‌رو شد.

مکتب «روزنه» نمونه‌‌ای از مقاومت مدنی در برابر محرومیت آموزشی است؛ ابتکاری که نشان می‌دهد با تعهد، هم‌بستگی و احساس مسوولیت انسانی، آموزشی حتی در دشوارترین شرایط نیز می‌تواند ادامه یابد. مکتب «روزنه» برای صدها دختری که از آموزش رسمی محروم شده‌اند چراغی‌ست در تاریکی و دریچه‌‌یست از امید در روزگار ناامیدی.