گفتگو کننده: ملیحه افضلی
یاسمین غیاثی، فعال سیاسی و مدافع حقوق بشر و حقوق زنان خراسان‌افغانستان است که از سال ۲۰۱۳ در عرصه‌های سیاسی، صلح‌سازی و دفاع از حقوق زنان فعالیت دارد. او در حال حاضر رهبری بنیاد «آزادی و اندیشه زنان خراسان‌افغانستان»، در آلمان را بر عهده دارد و عضو حزب سوسیال دموکرات این کشور نیز می‌باشد.
غیاثی امروز در گفت‌وگو با «خراسان تایمز»، از تجربه‌ها، فعالیت‌های مدنی و سیاسی خود، اعتراضات زنان پس از بازگشت گروه ط-البان به قدرت، دشواری‌های مهاجرت و چشم‌انداز آینده زنان و دختران خراسان‌افغانستان سخن گفته‌است.
خراسان تایمز: لطفا خودتان را به طور کوتاه معرفی کنید.
غیاثی: یاسمین غیاثی هستم؛ فعال سیاسی، مدنی، مدافع حقوق بشر و حقوق زنان خراسان‌افغانستان. از سال ۲۰۱۳ تاکنون در عرصه‌های سیاسی، مدنی، صلح‌سازی و دفاع از حقوق زنان فعالیت داشته‌ام.
در جریان فعالیت‌های خود، مسوولیت‌ها و نقش‌های مختلفی را بر عهده داشته‌ام؛ از جمله معاونت نهاد «ندای صلح»، عضویت در هسته‌های صلح فعالیت به عنوان نماینده صلح جوانان کابل و مشاور جنسیت در دانشگاه کابل.
در حال حاضر، رهبری بنیاد «آزادی و اندیشه زنان خراسان‌افغانستان» را در آلمان بر عهده دارم و عضو «حزب سوسیال دموکرات» آلمان هستم.
برای من، فعالیت سیاسی تنها حضور در یک حزب یا نهاد نیست؛ بلکه مسوولیتی در برابر جامعه، آزادی انسان و آینده نسل‌هایی است که حق دارند در فضایی عادلانه و دموکراتیک زندگی کنند.
باور دارم که آزادی زنان، عدالت اجتماعی و مشارکت برابر شهروندان، پیش‌شرط‌های اساسی یک خراسان‌افغانستان آزاد و با ثبات‌اند. با همین باور وارد فعالیت‌های مدنی و سیاسی شدم و باوجود تغییر شرایط و زندگی در تبعید، به مسیر خود ادامه می‌دهم.
خراسان تایمز: از فعالیت‌های خود در دوران جمهوریت بگویید.
غیاثی: فعالیت‌های من از سال ۲۰۱۳ آغاز شد، زمانیکه باور داشتم تغییر خراسان‌افغانستان تنها از مسیر مشارکت آگاهانه مردم، تقویت جامعه مدنی، آموزش و حضور فعال زنان در عرصه عمومی امکان‌پذیر است.
در دوران جمهوریت، در حوزه‌های سیاسی و مدنی، صلح‌سازی، حقوق زنان و مشارکت جوانان فعالیت کردم. تجربه همکاری با نهادهای مرتبط با صلح و فعالیت در جایگاه نماینده صلح جوانان کابل به من نشان داد که صلح فقط نبود جنگ نیست، صلح زمانی معنا پیدا می‌کند که انسان‌ها از امنیت، عدالت، آزادی بیان و فرصت مشارکت در تعیین سرنوشت خود برخوردار باشند.
همچنان، فعالیت در حوزه جنسیت و مسایل مرتبط با زنان، برای من اهمیت ویژه‌ای داشت؛ زیرا باور داشتم جامعه‌ای که نیمی از ظرفیت انسانی خود را نادیده می‌گیرد، نمی‌تواند به توسعه پایدار دست یابد.
البته من دوران جمهوریت را بدون انتقاد نمی‌بینم. آن دوره نیز با مشکلات ساختاری، فساد، ناامنی و نابرابری همراه بود. اما با وجود این کاستی‌ها، زنان خراسان‌افغانستان توانسته‌بودند در دانشگاه‌ها، رسانه‌ها، نهادهای دولتی و جامعه مدنی حضور پیدا کنند و برای گسترش حقوق خود تلاش کنند.
فروپاشی جمهوریت، برای من تنها تغییر یک نظام سیاسی نبود، بلکه ضربه‌ای سنگین به فرصت‌هایی بود که زنان و جوانان طی سال‌ها برای به دست آوردن آن‌ها تلاش کرده‌بودند.
من به گذشته با نگاهی واقع‌بینانه می‌نگرم، اما یک حقیقت را نمی‌توان نادیده گرفت، اینکه هیچ جامعه‌ای با حذف زنان و خاموش کردن صدای شهروندان‌اش به آزادی و توسعه نمی‌رسد.
خراسان تایمز: زمانی که حکومت خراسان‌افغانستان فروپاشی کرد، کجا بودید و نخستین واکنش شما به این رویداد چه بود؟
غیاثی: زمانیکه گروه ط-البان دوباره روی‌کار آمدند، در کابل و بیرون از خانه بودم، روز خیلی بدی بود که تجربه کردیم. صحبت کردن در موردش سخت است و احساس کردم آینده‌ای که برای آن سال‌ها مبارزه کرده بودیم، در معرض نابودی قرار گرفته‌است. با این‌حال، از همان روزهای نخست باور داشتم که تسلیم‌شدن در برابر ظلم، راه‌حل نیست و مبارزه برای آزادی و کرامت انسانی باید ادامه پیدا کند.
خراسان تایمز: از خاطرات و تجربه‌های دوران اعتراضات‌تان پس از فروپاشی نظام پیشین بگویید.
غیاثی: اعتراض در برابر گروه ط-البان برای من یک انتخاب ساده نبود، مسوولیتی در برابر خودم، جامعه‌ام و نسل‌های آینده بود. در آن روزها، زنان با وجود ترس، تهدید و محدودیت‌ها به خیابان‌ها آمدند تا اعلام کنند که هیچ قدرتی نمی‌تواند حق آموزش، کار و آزادی را از آنان بگیرد. تجربه آن اعتراض‌ها در خراسان‌افغانستان به من نشان داد که شجاعت زنان خراسان‌افغانستان بسیار بزرگ‌تر از ترسی است که گروه ط-البان می‌خواهند بر جامعه حاکم کنند.
خراسان تایمز: هدف‌تان از اعتراضات در برابر گروه ط-البان چه بود؟
غیاثی: دفاع از حقوق اساسی زنان، آزادی بیان، عدالت و حق مشارکت مردم در تعیین سرنوشت‌شان بود. با اعتراض می‌خواستیم به جهان نشان بدهیم که زنان خراسان‌افغانستان خاموش نشده‌اند و حکومت گروه ط-البان نماینده اراده آزاد مردم نیست. باور داشتم و هنوز هم باور دارم که هیچ جامعه‌ای بدون حضور آزاد و برابر زنان نمی‌تواند به صلح و پیشرف واقعی برسد.
خراسان تایمز: آیا به دلیل فعالیت‌ها و اعتراضات‌تان بازداشت یا شکنجه شده‌اید؟ اگر بله، لطفا از تجربه بازداشت، شرایط زندان و آنچه بر شما گذشت، روایت کنید.
غیاثی: بازداشت یا شکنجه نشده‌ام؛ اما به دلیل فعالیت‌های مدنی و سیاسی‌ام با فشار و تهدیدها روبه‌رو شده‌ام. این تهدیدها نشان می‌داد که حتی بیان مسالمت‌آمیز خواسته‌های انسانی و دفاع از حقوق زنان نیز می‌تواند خطرآفرین باشد. با وجود این فشارها، باورم به آزادی، عدالت و برابری از بین نرفته‌است.
خراسان تایمز: چگونه از کشور خارج شدید؟ روایت تهدید و خارج‌شدن‌تان از وطن را بگویید.
غیاثی: خروج از وطن برای من تصمیمی آسان نبود، خراسان‌افغانستان خانه، خاطرات و بخشی از هویت من است. اما شرایط امنیتی و فشارها و تهدیدهایی که به دلیل فعالیت‌هایم تجربه می‌کردم، آینده و امنیت مرا با نگرانی جدی روبه‌رو ساخته‌بود. نمی‌خواهم وارد جزییات مسیر خروج خود شوم، اما می‌خواهم تاکید کنم که ترک وطن برای من به معنای پایان مبارزه نبود؛ بلکه ادامه‌دادن آن در شرایطی متفاوت بود.
خراسان تایمز: زندگی در پاکستان چگونه گذشت؟ از سختی‌های مهاجرت و مدت زمانی که در این کشور زندگی کرده‌اید، برای ما بگویید.
غیاثی: حدود یک‌ماه در پاکستان زندگی کردم. مهاجرت، حتی زمانی که از خطر دور می‌شوید، با نگرانی، بلاتکلیفی و دوری از خانواده و وطن همراه است. برای کسی که سال‌ها در عرصه سیاسی و مدنی فعالیت کرده، پذیرفتن شرایطی که در آن آینده نامعلوم است، آسان نیست. با این‌حال، تلاش کردم امیدم را حفظ کنم و به ادامه فعالیت‌هایم برای حقوق زنان خراسان‌افغانستان بیاندیشم.
خراسان تایمز: مهاجرت برای شما چه معنایی دارد؟ دوری از وطن و زندگی در شرایط ناامنی و بلاتکلیفی چه تاثیری بر زندگی و روحیه شما گذاشته‌است؟
غیاثی: مهاجرت برای من فقط تغییر محل زندگی نیست، تجربه دوری از وطن، زبان آشنا، خاطرات و مردمی است که برای آینده‌شان مبارزه کرده‌ام. زندگی در شرایط بلاتکلیفی فشارهای روحی و عاطفی زیادی دارد، اما در عین حال به من آموخته‌است که مبارزه برای آزادی به مرزهای جغرافیایی محدود نمی‌شود. من هنوز خود را در برابر زنان و دختران خراسان‌افغانستان مسوول می‌دانم و تلاش می‌کنم صدای مردم خود باشم.
خراسان تایمز: آیا در این مدت، حتی برای یک‌روز، به بازگشت به خراسان‌افغانستان فکر کرده‌اید؟ اگر بله، چه چیزی شما را به بازگشت امیدوار کرده یا از آن بازداشته‌است؟
غیاثی: بله، فکر بازگشت به وطن همیشه با من است، زیرا هیچ مکانی، خانه و سرزمین انسان را نمی‌گردد. اما بازگشت زمانی معنای واقعی دارد که امنیت، آزادی و حقوق اساسی مردم تضمین شود. آرزو دارم روزی به خراسانی‌افغانستانی برگردم که زنان بدون ترس زندگی کنند، دختران بتوانند درس بخوانند و هیچ‌کس به دلیل عقیده یا فعالیت مدنی خود تهدید نشود.
خراسان تایمز: این روزها گزارش‌های زیادی از ادامه بازداشت و تهدید زنان و دختران در خراسان‌افغانستان منتشر می‌شود. با خواندن این گزارش‌ها چه احساسی پیدا می‌کنید و این رویدادها چه خاطراتی را در شما زنده می‌کند؟
غیاثی: خواندن این گزارش‌ها برای من دردناک است؛ زیرا پشت هر گزارش، انسانی قرار دارد که حق زندگی آزادانه و باکرامت را از او گرفته‌اند. این رویدادها خاطرات روزهای اعتراض و نگرانی‌هایی را زنده می‌کند که زنان خراسان‌افغانستان با آن روبه‌رو بوده‌اند. آنچه امروز بر زنان و دختران می‌گذرد، مساله‌ای فردی نیست، بلکه نقض گسترده حقوق انسانی است و جامعه جهانی نباید در برابر آن سکوت کند.
خراسان تایمز: اگر فرصتی داشته باشید تا پیام‌تان را مستقیما به گروه ط-البان برسانید، چه خواهید گفت؟
غیاثی: من برای گروهی که پنج‌سال است زنان را سرکوب می‌کند، دختران را از آموزش بازداشته‌اند، آزادی و کرامت انسانی مردم را پایمال می‌سازد، پیامی ندارم، زیرا مشکل در کمبود پیام نیست، بلکه در نپذیرفتن حقوق و آزادی‌های مردم است.
پیام من به مردم خراسان‌افغانستان، به ویژه زنان و دختران این سرزمین است که امیدتان را از دست ندهید، این روزهای سیاه نیز تمام خواهند شد. هیچ ظلمی همیشگی نیست و هیچ قدرتی نمی‌تواند برای همیشه اراده یک ملت را خاموش سازد. روزی خواهد رسید که دختران ما آزادانه آموزش ببینند، زنان کار کنند و همه مردم با عزت و آزادی زندگی کنند. تا آن روز، باید امید را زنده نگه داریم، صدای یکدیگر باشیم و برای آزادی، عدالت و آینده‌ای روشن مبارزه کنیم، زیرا آینده خراسان‌افغانستان باید به دست مردم آن رقم بخورد.
خراسان تایمز: بزرگ‌ترین آرزوی شما برای آینده خودتان و زنان و دختران خراسان‌افغانستان چیست؟
غیاثی: بزرگ‌ترین آرزوی من، زندگی در خراسان‌افغانستان آزاد، امن و عادلانه است، کشوری که در آن زنان و مردان از حقوق برابر برخوردار باشند و هیچ دختری به دلیل جنسیت‌اش از آموزش بازداشته نشود. برای خودم نیز آرزو دارم بتوانم با قدرت و آزادی بیشتری به فعالیت‌های سیاسی و مدنی‌ام ادامه دهم تا صدای مردم باشم و باور دارم آینده خراسان‌افغانستان زمانی روشن خواهد شد که زنان در تصمیم‌گیری‌ها و ساختن جامعه سهم برابر داشته‌باشند.
خراسان تایمز: در پایان، آخرین پیام شما به زنان و دختران خراسان‌افغانستان، به ویژه آنهایی که در شرایط دشوار به مبارزه برای حقوق و آزادی‌های‌شان ادامه می‌دهند، چیست؟
غیاثی: شما تنها نیستید و مبارزه شما بی‌نتیجه نخواهد ماند. هر صدایی که برای آزادی بلند می‌شود، هر قدمی که برای آگاهی برداشته می‌شود و هر تلاشی که برای حفظ کرامت انسانی صورت می‌گیرد، بخشی از تاریخ مقاومت ماست. ممکن است مسیر دشوار و طولانی باشد، اما هیچ ظلمی همیشگی نیست. من وطنم را ترک کرده‌ام، اما آرمان‌هایم را نه. خراسان‌افغانستان بدون مبارزه برای آزادی زنان، آزاد نخواهد شد.
