سیحون کوهسار

پرتو نادری، شاعر و نویسنده شناخته شده کشور، در واکنش به گفتگوی اخیر علی امیری، پژوهشگر برجسته هزاره، یادداشتی منتشر کرد و دیدگاه‌های او درباره جایگاه لهجه هزارگی و نسبت آن با زبان پارسی را از منظر زبان‌شناسی «نادرست» و «غیرعلمی» توصیف نمود.

نادری روز یک‌شنبه ۲۸ سرطان/تیر، در یادداشتی در رخنامه خود، با اشاره به این‌که امیری از چهره‌های شاخص معاصر هزاره و پژوهش‌گران برجسته در حوزه مطالعات اسلام شیعه است، تاکید کرده که وی در بحث لهجه‌شناسی دچار اشتباهات جدی شده است.

این نویسنده با بررسی شماری از واژگان کلیدی همچون «یله»، «مانده»، «دم»، «یک‌لخت»، «اشتر» و «خاشه» استدلال کرده است که این واژه‌ها منحصر به لهجه هزارگی نبوده و در بسیاری از گویش‌های پارسی‌زبان خراسان‌افغانستان از بدخشان، تخار و بغلان گرفته تا غور، هرات، فراه و بادغیس به‌طور گسترده کاربرد دارند.

نادری دیدگاه علی امیری مبنی بر اینکه «لهجه هزارگی مادر و اساس زبان پارسی است» را رد کرده و نوشته است که از دیدگاه زبان‌شناسی، هزارگی یکی از لهجه‌های زبان پارسی دری یا پارسی نو به شمار می‌رود و هیچ لهجه‌یی نمی‌تواند مادر همان زبان باشد.

وی تاکید کرده‌است که بیشتر واژگان مورد اشاره امیری در سایر لهجه‌های پارسی نیز وجود دارند و پارسی، میراث مشترک برای همه پارسی‌زبانان از ایران و خراسان‌افغانستان تا تاجیکستان، سمرقند و بخارا است.

این شاعر و نویسنده هم‌چنین ادعای امیری مبنی بر این‌که «بدون لهجه هزارگی فهم بسیاری از متون کلاسیک پارسی ممکن نیست» را با انتقاد همراه ساخته و آن را بدون پشتوانه علمی دانسته است.

نادری در پایان یادداشت خود از پژوهشگران خواسته است که در مباحث مربوط به زبان و لهجه با احتیاط بیشتری سخن بگویند و هشدار داده است که «تعصب زبانی و قومی نباید جای پژوهش علمی را بگیرد».

او با تاکید بر اینکه هزاره‌ها همانند دیگر اقوام، شریک میراث تاریخی زبان پارسی هستند، تصریح کرده‌است که «انحصاری دانستن زبان پارسی برای یک قوم یا گروه، نه با واقعیت‌های تاریخی سازگار است و نه با یافته‌های زبان‌شناسی معاصر.»