✍️افسری
با فرارسیدن فصل توت فرهنگ، خاطره و همدلی در میان باشندگان استان پنجشیر رنگ تازهای همانند دانههای توت را به خود میگیرد.
با آغاز فصل برداشت توت پنجشیر میزبان گردشگرانی میشود که برای چشیدن طعم این میوه و آشنایی با سنتهای محلی مردم راهی این استان میشوند.
مردم پنجشیر از مهمانان خود با انواع توت پذیرایی میکنند و این فصل را فرصتی برای دیدار، همدلی و گرامیداشت فرهنگ بومی خود میدانند.
توت در پنجشیر بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی مردم این استان به شمار میرود.
جشنوارههای توت با نمایش گونههای مختلف این میوه از جمله توت ملکری، توت بیدانه، کافرتوت، توت کبود، شاهتوت، توت زمینی و توت خَسَک برگزار میشود.
این محصول کشاورزی بیشتر در شهرستانهای بازارک، رخه، خنج، دره و بخشهایی از شهرستان شُتُل برداشت میشود.
از توت غذاهای سنتی مانند پیرقند و تلخان تهیه میشود که جایگاه ویژهای در فرهنگ غذایی مردم پنجشیر دارد.
باشندگان پنجشیر از این عذاهای محلی برای پذیرایی از مهمانان استفاده میکنند.
پیرقند از کوبیدن توت خشک همراه با چهارمغز در آونگ تهیه میشود، در حالی که تلخان با آسیاب کردن توت خشک و تبدیل آن به آرد به دست میآید و بهعنوان یک غذای مقوی و سنتی مورد استفاده قرار میگیرد.
همچنین در دوران تجاوز اتحاد جماهیر شوروی به خراسانافغانستان نیروهای نظامی که در برابر روسها میجنگیدن به دلیل محدودیت دسترسی به مواد غذایی از تلخان بهعنوان یکی از منابع اصلی تامین انرژی در جبهههای نبرد استفاده میکردند.
بر اساس گفتههای مردم محل، هر درخت توت در فصل برداشت تا هفت بار تکانده شده و جشنواره یا میله توت برگزار میشود.
در این جشنواره علاوه بر نمایش انواع توت، نمایشگاه صنایع دستی، محصولات کشاورزی، کتاب، شعرخوانی، برنامههای فرهنگی و هنری نیز برگزار میشود.
با این حال پس از بازگشت گروه طالبان به قدرت محدودیتهایی بر برگزاری جشنواره توت در پنجشیر اعمال شده است.
مقامهای محلی گروه طالبان برگزاری برنامههایی مانند موسیقی، شبشعر، تفنگبازی و نمایشگاه برخی محصولات را ممنوع کرده که از شکوه این سنت دیرینه کاسته است.
با وجود این محدودیتها، مردم پنجشیر همچنان تلاش میکنند میله توت را در گردهماییهای کوچک و دور از چشم مسولان گروه طالبان برگزار کنند تا این میراث فرهنگی نسلبهنسل حفظ شود.
