✍آرزو پرنیان
۲۵ دلو/بهمن که در تقویم جهانی به عنوان روز ولنتاین یا روز عشق شناخته میشود، امسال در حالی فرارسیده است که گزارشها از شهر کابل از تداوم نظارت نیروهای امر به معروف و نهی از منکر گروه طالبان بر بازارها و رستورانتهای پایتخت حکایت دارد.
به گفته شماری از باشندگان کابل، این نظارتها بخشی از کنترول اجتماعی گروه طالبان است و محدود به مناسبت خاصی نیست.
با این حال، همزمانی آن با ۱۴ فبروی روزی که در بسیاری از کشورهای جهان به عنوان ولنتاین تجلیل میشود، باعث شدهاست حضور این نیروها در اماکن عمومی بیشتر مورد توجه قرار بگیرند.
ولنتاین در شماری از کشورها با تبادل هدایا و حضور زوجها و خانوادهها در بیرون از خانه همراه است. در سالهای پیش از تحولات سیاسی سال ۲۰۲۱ در خراسانافغانستان، بهویژه در کابل، بازارها شاهد فروش گل و هدایا بودند و برخی رستورانتها میزبان خانوادهها و زوجهای جوان میشدند.
اما پس از بازگشت گروه طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، محدودیتهای گستردهای بر زندگی اجتماعی، بهویژه برای زنان و دختران، وضع شد. بر اساس روایتهای مردمی، نیروهای امر به معروف و نهی از منکر بهگونه منظم در بازارهای مزدحم و رستورانتها حضور مییابند و بر پوشش و همراهی زنان نظارت میکنند.
به گفته منابع محلی، این گشتزنیها معمولا در دو نوبت صبح و بعدازظهر انجام میشود.
«امیر» (نام مستعار)، باشنده شهرنو کابل، میگوید در مواردی زنان و دختران به ظن «بیحجابی» یا حضور با نامحرم بازداشت و به حوزههای امنیتی منتقل شدهاند.
«آصف»، یکی دیگر از باشندگان کابل، نیز معتقد است که حضور مستمر این نیروها فضای روانی سنگینی در برخی از مراکز عمومی ایجاد کردهاست.
در عین حال، سیاستهای محدودکننده گروه طالبان در قبال حقوق و حضور اجتماعی زنان با انتقاد نهادهای بینالمللی و شماری از کشورها روبهرو بوده است. با این وجود، تا کنون تغییر در رویکردهای این گروه گزارش نشدهاست.
در مجموع، آنچه از روایت شهروندان برمیآید، تداوم نظارت و کنترول اجتماعی گروه طالبان در کابل و شهرهای دیگر خراسانافغانستان است؛ نظارتی تنها محدود بر مناسبتهایی چون ولنتاین، و روزهای دیگر نیست، همه روزه این نظارت جریان دارد.
