نشست علمی- فرهنگی «لهجه و هویت؛ چرا از لهجه خجالت میکشیم؟» روز پنجشنبه (۲۶ قوس/آذر ) به ابتکار انجمن علمی دانشجویان خراسانافغانستان، در دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد.
در این مرکز، دکتر محمدجعفر یاحقی، استاد پیشکسوت زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد، با ارائه تحلیل صریح از جایگاه لهجهها در حفظ هویت زبانی، بر نادرست بودن نگاه تحقیرآمیز به گویشهای محلی تاکید کرد.
دکتر یاحقی لهجه را نه یک کاستی، بلکه بخشی جداییناپذیر از زبان و نشانهی روشن از هویت فرهنگی دانست. وی تصریح کرد: «لهجهها از طریق شیوه آوا، تکیه و تلفظ شکل میگیرند و شایسته پاسداشت هستند.»
این استاد دانشگاه، حوزه زبانی خراسان بزرگ را شامل لهجههای رایج در خراسانافغانستان، تاجیکستان و خراسان کنونی ایران برشمرد و بر هویت مشخص و ریشهدار لهجههایی مانند نیشابوری، درگزی و هراتی تاکید کرد.
دکتر یاحقی با بیان خاطراتی از سفرهای خود گفت: «بارها به دلیل لهجه خراسانیام، مرا تاجیک خطاب کردهاند.» وی سپس با بیان دیدگاهی افزود: «فارسی اصیل، فارسی خراسانافغانستان و تاجیکستان است؛ هرچه زبان کهنتر و لهجهدارتر باشد، با معیارهای درست زبانی نزدیکتر است.»
وی با نقد رویکردهای مرکزگرایانه زبانی، برتری دادن به لهجه پایتخت و تحقیر گویشهای محلی را رویکردی آسیبزا برای زبان فارسی توصیف کرد و یادآور شد که حتی لهجه تهران نیز آمیزهای از لهجههای گوناگون است.
یاحقی با اشاره به جایگاه تاریخی هرات، تاثیر گسترده گویش هراتی بر مناطق پیرامونی را نمونهای از پیوندهای عمیق و فرامرزی زبان فارسی در خراسان بزرگ دانست.
در پایان این نشست، دکتر یاحقی لهجهها را میراثی ناملموس و ارزشمند خواند و بر ضرورت حفظ آنها تأکید کرد. او از دانشجویان خواست با افتخار با لهجه خود سخن بگویند و شناخت، احترام و حفاظت از این میراث مشترک فرهنگی را مسئولیتی همگانی برشمرد.
