✍️سیحون کوهسار
در دو دهه گذشته، ماه سپتامبر در خراسانافغانستان بارها با انفجارهای مرگبار و حملات انتحاری همراه بودهاست.
بررسی گزارشها و آمار منتشرشده نشان میدهد که از سپتامبر ۲۰۰۱ تا فروپاشی جمهوری اسلامی خراسانافغانستان در ۱۵ اوت ۲۰۲۱، این ماه گواه دهها حمله انفجاری بوده که از خود صدها کشته و زخمی برجای گذاشتهاست.
در ۹ سپتامبر ۲۰۰۱، احمدشاه مسعود، فرمانده کل نیروهای جبهه مقاومت ملی، در تخار با بمب جاسازیشده در دوربین و بسته باتری ترور شد. در این حمله، احمدشاه مسعود و یک عضو جبهه مقاومت ملی کشته شدند و یک نفر دیگر زخمی شد.
در ۵ سپتامبر ۲۰۰۲، انفجار یک خوردی بمبگذاریشده روبهروی وزارت اطلاعاتوفرهنگ در کابل، ۲۶ کشته و ۱۶۷زخمی برجای گذاشت که عمدتا غیرنظامیان بودند.
در سپتامبر ۲۰۰۳، مورد بزرگ تاییدشدهای از حمله انتحاری در منابع ثبت نشده، اما در ۱۶ سپتامبر بمب کنار جادهای بر کاروان خودروهای آمریکایی و در ۱۹ سپتامبر یک راکت به محل کارگران ترکیهای اصابت کرد که تلفاتی نداشت.
در ۲۰ سپتامبر ۲۰۰۴، کاروان نعمتالله شهرانی، معاون رئیس جمهور وقت، در استان کندز هدف بمب مدیریتشده از راه دور قرار گرفت که تنها راننده او زخمی شد.
در ۲۸ سپتامبر ۲۰۰۵، حمله انتحاری با موتورسیکلت به مرکز آموزشی ارتش در کابل، ۹ کشته و ۲۷ زخمی برجای گذاشت.
سپتامبر ۲۰۰۶ یکی از مرگبارترین ماههای این سالها بود. در ۸ سپتامبر، خودرو بمبگذاریشده انتحاری نزدیک سفارت آمریکا در کابل، ۱۶ کشته و حدود ۱۷ تا ۳۰ زخمی برجای گذاشت.
در ۱۰ سپتامبر، حمله انتحاری به استاندار پکتیا، حکیم تنیوال، منجر به کشتهشدن او و سه همراه دیگرش گردید.
در ۱۱ سپتامبر، در مراسم جنازه تنیوال در خوست، انفجار انتحاری دو کودک را کشت و حدود ۴۰ نفر را زخمی کرد.
در ۱۸ سپتامبر، انفجار موتورسیکلت انتحاری در مسجد جامع آبی هرات، ۱۱ کشته و ۱۸ زخمی برجای گذاشت. در همان روز، حمله انتحاری با یک دوچرخه در قندهار، چهار نظامی کانادایی را کشت و کمازکم ۲۴ کودک را زخمی کرد.
در ۳۰ سپتامبر، انفجار انتحاری کنار وزارت داخله در کابل، ۱۲ کشته و ۴۲ تا ۵۴ زخمی برجای گذاشت.
در ۱۰ سپتامبر ۲۰۰۷، دو انفجار انتحاری در گریشک هیرمند، حداقل ۲۶ کشته و حدود ۴۵ زخمی برجای گذاشت. در ۱۱ سپتامبر، انفجار انتحاری در تانک تیل شهرستان نهرسراج، استان هیرمند هشت غیرنظامی را زخمی کرد.
در ۱۷ سپتامبر، حمله انتحاری به رئیس پولیس نادعلی، هیرمند ۳ غیرنظامی را کشت. در ۲۵ سپتامبر، انفجار موتورسیکلت انتحاری در سپینبولدک، دو غیرنظامی را کشت. در ۲۹ سپتامبر، یک حمله انتحاری در داخل بس ارتش ملی در کابل، حداقل ۲۷ تا ۳۰ نفر را کشت که زیاد آنها سربازان خراسانافغانستان بودند.
در ۶ سپتامبر ۲۰۰۸، حمله انتحاری به ساختمان دولتی در نیمروز، ششتن از جمله رئیس استخبارات را کشت. در ۷ سپتامبر، دو انفجار انتحاری در مقر پولیس قندهار، حداقل هشت نفر را کشت. در ۱۴ سپتامبر، خودروی بمبگذاریشده انتحاری بر کاروان سازمان ملل در سپینبولدک قندهار سه شهروند ملکی از جمله راننده یوناما و دو پزشک قراردادی “دبلیو اچ او” را کشت.
در ۲۸ سپتامبر، انفجار انتحاری موتورسیکلت در سپینبولدک، ۶ نفر را کشت و ۱۷ نفر را زخمی کرد.
در ۲ سپتامبر ۲۰۰۹، انفجار انتحاری نزدیک مسجدی در مهترلام لغمان، حداقل ۲۳ کشته و ۳۵ تا ۵۰ زخمی برجای گذاشت.
در ۲۹ سپتامبر، بمب کنار جادهای بر یک اتوبوس در میوند قندهار، ۳۰ غیرنظامی را کشت.
در ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۰، حمله انتحاری به خودروی معاون استاندار غزنی، ۶ نفر را کشت. در ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۱، حمله پیچیده به سفارت آمریکا و مقر ناتو در کابل، کمازکم ۷ قربانی برجای گذاشت.
در ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۱، برهانالدین ربانی، رئیس جمهور پیشین خراسانافغانستان، در حمله انتحاری با مواد منفجره پنهان در عمامه کشته شد.
در ۴ سپتامبر ۲۰۱۲، حمله انتحاری در مراسم جنازه در درهبابا ننگرهار، حداقل ۲۰ تا ۲۵ کشته برجای گذاشت. در ۱۰ سپتامبر، انفجار انتحاری در کندز، ۱۶ نفر را کشت. در ۱۸ سپتامبر، انفجار انتحاری بر خودرو حامل خارجیها در مسیر فرودگاه کابل، ۱۰ کشته برجای گذاشت.
در ۸ سپتامبر ۲۰۱۳، خودروی بمبگذاریشده انتحاری و حمله مسلحانه در میدانشهر، حداقل چهار مامور خراسانافغانستان را کشت و بیش از ۳۰ تا ۱۵۰ نفر را زخمی کرد.
در ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۳، حمله به قنسولگری آمریکا در هرات، ۱۷ کشته برجای گذاشت. در ۴ سپتامبر ۲۰۱۴، چند مهاجم انتحاری و دو خودرو بمبگذاریشده در غزنی، ۳۵ کشته و حدود ۳۵۰ زخمی برجای گذاشت.
در ۵ سپتامبر ۲۰۱۶، دو انفجار انتحاری نزدیک وزارت دفاع در کابل، حداقل ۴۱ تا ۵۸ کشته و ۱۰۳ تا ۱۰۹ زخمی برجای گذاشت.
در ۵ سپتامبر ۲۰۱۸، حمله انتحاری به باشگاه کشتی در دشت برچی کابل، ۲۶ کشته و ۹۱ زخمی برجای گذاشت. در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۸، حمله انتحاری به تظاهرات در مسیر جلالآباد–تورخم ننگرهار، ۶۸ کشته و ۱۶۵ زخمی برجای گذاشت.
سپتامبر ۲۰۱۹ یکی از خونبارترین ماههای این دو دهه بود. در ۲ سپتامبر، انفجار انتحاری در کابل، ۱۶ کشته و ۱۱۹ زخمی برجای گذاشت. در ۵ سپتامبر، خودروی بمبگذاریشده انتحاری نزدیک سفارت آمریکا در کابل، حداقل ۱۲ کشته و بیش از ۴۰ زخمی برجای گذاشت.
در ۱۷ سپتامبر، دو حمله انتحاری جداگانه در شهر چاریکار استان پروان و در کابل، به ترتیب ۲۶ و ۲۲ کشته برجای گذاشت. در ۱۹ سپتامبر، خودرو بمبگذاریشده انتحاری در قلات زابل، ۳۹ کشته و حدود ۱۴۰ زخمی برجای گذاشت.
در ۹ سپتامبر ۲۰۲۰، بمب بر خودرو امرالله صالح، معاون پیشین ریاست جمهوری، ۱۰ کشته و ۱۶ زخمی برجای گذاشت. در ۲۹ سپتامبر، بمب کنار جادهای در دایکندی، ۱۴ غیر نظامی از جمله پنج کودک را کشت. سایر انفجارهای این ماه در قندهار، خوست، تخار و بلخ نیز دهها کشته و زخمی برجای گذاشت.
این حملات انتحاری و انفجارهای هدفمند تا جایی دوام یافت که نظام وقت را تضعیف مرد و جمهوری اسلامی خراسانافغانستان در ۱۵ اوت ۲۰۲۱ فروپاشید.
بررسی این فهرست نشان میدهد که ماه سپتامبر، در دو دهه، همواره یکی از ماههای پرتنش و خونبار خراسانافغانستان بودهاست. از ترور احمدشاه مسعود قهرمان ملی کشور در ۹ سپتامبر ۲۰۰۱ که نخستین حمله انتحاری در تاریخ سیاسی-امنیتی کشور بود، تا انفجارهای مرگبار ۲۰۱۹، صدها غیرنظامی، نیروی امنیتی و مقام دولتی قربانی شدهاند. بسیاری از این حملات مسوولیتپذیری روشنی نداشته و آمار دقیق قربانیان نیز در منابع مختلف متفاوت گزارش شدهاست.
