آرزو پرنیان
محفل رونمایی از کتاب «به نام پدرم» نوشته احمد مسعود، روز جمعه ۲۰ سنبله/شهریور در تالار استاد شهناز خانه هنرمندان ایران در تهران برگزار شد. این کتاب پیش از این از سوی انتشارات وزن دنیا منتشر و وارد بازار شده بود و محفل رونمایی آن همزمان با بیستوپنجمین سالروز شهادت احمدشاه مسعود برگزار شد.
این برنامه به همت بنیاد احمدشاه مسعود و انتشارات وزن دنیا، با حضور دههاتن از مهمانان ایرانی، فرهنگیان، استادان، نویسندگان و دانشجویان خراسانافغانستان از ساعت ۵:۲۰ عصر آغاز و تا ساعت ۸ شب در خانهی هنرمندان ایران ادامه یافت.
احمدبشیر صمیم، رییس بنیاد احمدشاه مسعود، یامان حکمت، پژوهشگر و نویسنده ایرانی، سمیه مروتی، پژوهشگر ایرانی، حامد عبداللهی، برگردانکننده کتاب، و دههاتن از شهروندان خراسانافغانستان مقیم ایران، در کنار شماری از مهمانان ایرانی، فرهنگیان، استادان و دانشجویان در این محفل حضور داشتند. پیامهای تصویری احمد مسعود، نویسنده کتاب، و علی دهباشی، مدیر مجله بخارا، نیز در این برنامه پخش شد.
برنامه با پخش کلیپی کوتاه از احمدشاه مسعود آغاز شد و پس از آن سخنرانان درباره کتاب و جایگاه آن سخن گفتند. یامان حکمت، پژوهشگر و نویسنده ایرانی، گفت که این کتاب تنها روایت سالهای مقاومت احمدشاه مسعود نیست، بلکه نویسنده با استفاده از زبان روایی تلاش کردهاست جهانبینی مقاومت را ترسیم کند. به گفته او، مقاومت در خراسانافغانستان در برابر استبداد داخلی شکل گرفته و بر یک هویت جمعی و غیر افراطی استوار است و کتاب تفاوت میان اسلام میانهرو و قرائت طالبان از اسلام را نیز مطرح میکند.
حکمت افزود که مقاومت احمد مسعود با آزادی، استقلال، آموزش و تمدن پیوند دارد و کتاب تلاش میکند مفهوم مقاومت را از حوزه نظامی به حوزه اجتماعی و فرهنگی منتقل کند. او گفت مفاهیمی مانند هویت، خانواده، آزادی، عدالت، قانون، فرهنگ و آموزش، در چارچوب ارزشهای اخلاقی، از موضوعات مهم کتاب است. به گفته او، آموزش زنان و دختران نیز جایگاه ویژهای در این اثر دارد؛ موضوعی که با وضعیت کنونی دختران و دانشآموزانی که از آموزش محروم و در خانه محصور شدهاند، ارتباط پیدا میکند.
این پژوهشگر گفت «به نام پدرم» تلاش میکند سوگ را به امید و قدرت تبدیل کند و مقاومت را نه هدف نهایی، بلکه وسیلهای برای رسیدن به آموزش و آینده بداند. او مسیر روانی کتاب را از ناباوری و خشم ناشی از کشتهشدن پدر به پذیرش، پاسداری از میراث او و تلاش از راه آموزش برای ساختن آینده توضیح داد و گفت که از دستدادن پدر، احمد مسعود را تضعیف نکرده، بلکه او را به دنبالکردن آرمانهای پدرش سوق دادهاست.
حکمت همچنین با اشاره به جایگاه ادبیات پارسی در ایران و خراسانافغانستان گفت که زبان، فرهنگ و ادبیات پارسی از زاویههای مهم کتاب است. او افزود که احمد مسعود در این اثر با اشاره به آثار سعدی، خیام، مولانا، عطار، ویکتور هوگو و فیودور داستایوفسکی، نقش ادبیات را در شکلگیری نگاه فرهنگی و مقاومت نشان داده است. به گفته او، ادبیات پارسی در کتاب بهعنوان پادگفتاری در برابر افراطگرایی مطرح شده و در شرایطی که زبان پارسی در خراسانافغانستان با خطر روبهرو است، هر کتاب پارسی که در این سرزمین نوشته میشود، میتواند نوعی مقاومت فرهنگی باشد.
او همچنین گفت که زندگی او به مدت ۱۰ سال در خراسانافغانستان و سپس آمدنش به تهران پس از سقوط کابل، نقش ایران را در حفظ تمدن پارسی برایش روشن کرده است. حکمت با اشاره به پیشینه شهرهایی مانند بخارا و بلخ بهعنوان مراکز تاریخی زبان و تمدن پارسی، گفت که امروز تهران در حفظ این حوزه تمدنی مسوولیت مهمی دارد و از نقش ایران در پاسداری از تمدن پارسی قدردانی کرد. او در پایان، کتاب «به نام پدرم» را «بیانیه تمدنی» خواند.
احمدبشیر صمیم، رییس بنیاد احمدشاه مسعود، نیز در این برنامه سپاس احمد مسعود را از دستاندرکاران انتشار کتاب و برگزاری محفل رونمایی منتقل کرد. او احمدشاه مسعود را شخصیتی استثنایی در تاریخ معاصر خراسانافغانستان دانست و گفت که ۲۵ سال پس از شهادت او، کسی نتوانسته جایگاه او را پر کند. به گفته صمیم، احمدشاه مسعود نماد مبارزه برای آزادی و استقلال و مقاومت در برابر اشغال بود و از آغاز در برابر استبداد ایستادگی کرد.
صمیم افزود که احمدشاه مسعود تنها یک فرمانده نظامی نبود، بلکه رهبری دوراندیش و دارای اندیشه سیاسی بود که برای آزادی و خدمت به مردم مبارزه کرد و در برابر مشکلات خراسانافغانستان ایستاد. او گفت که مسعود برای احیا، حفظ و حراست از تمدن و فرهنگ خراسانافغانستان مبارزه میکرد و به دلیل همین ارزشها و باورها و تلاش برای بیرونراندن اشغالگران، کشته شد.
رییس بنیاد احمدشاه مسعود برگزاری محفلهایی از این دست را فرصتی برای گردهمایی افراد آگاه و زنده نگهداشتن ارزشهای مورد باور احمدشاه مسعود دانست و گفت که چنین برنامههایی زمینه گفتوگو درباره این ارزشها و میراث را فراهم میکند.
سمیه مروتی، پژوهشگر ایرانی، نیز با اشاره به کمبود شناخت مکتوب از خراسانافغانستان گفت که در این زمینه نوعی «اقیانوس کمعمقی از شناخت خراسانافغانستان» وجود دارد و نوشتن کتاب میتواند به شناخت بهتر این سرزمین کمک کند. او افزود که احمدشاه مسعود مطالعه میکرد و شیوهها و تاکتیکهای جنگی را نیز از راه کتاب و مطالعه فراگرفته بود. به گفته مروتی، نوشتن رویدادها و مسایل در قالب کتاب میتواند زمینه نگارش مقالهها و پژوهشهای بیشتر را فراهم کند و مانع فراموششدن نامها و شخصیتها شود.
مروتی گفت یکی از ارزشهای «به نام پدرم» این است که خواننده میتواند از خلال روایت احمد مسعود، نگاه شخصیتهای برجسته به رویدادها و پدیدههای مختلف را ببیند. او تاکید کرد که خراسانافغانستان بخش بزرگی از تاریخ خود را بهصورت شفاهی منتقل کرده است و ثبت این تجربهها در کتاب اهمیت ویژه دارد.
حامد عبداللهی، مترجم «به نام پدرم»، نیز گفت که یکی از دوستانش این کتاب را برای ترجمه به او پیشنهاد کردهاست. او افزود که در ابتدا تلاش داشته برگردان به زبان پارسی سره انجام شود، اما در روند ویرایش، متن به پارسی روز نزدیک شدهاست. عبداللهی گفت نسخه فرانسوی کتاب با عنوان «آزادی ما» منتشر شده، اما عنوان «به نام پدرم» از نسخه انگلیسی آن گرفته شدهاست. او موضوع کلی کتاب را شامل دو بخش اصلی، یعنی زندگی احمد مسعود و مانیفست جبهه مقاومت، دانست.
در پیام تصویری علی دهباشی، مدیر مجله بخارا، نیز گفته شد که کتاب بخشهای مهمی از زندگی خانوادگی احمدشاه مسعود را پوشش میدهد. او گفت پس از ترور احمدشاه مسعود، مسیر تاریخ خراسانافغانستان تغییر کرد و نقش او به اندازهای مهم بود که اگر زنده میبود، وضعیت کنونی خراسانافغانستان به این شکل نمیبود.
در بخش دیگری از برنامه، کلیپی از احمدشاه مسعود در میان مجاهدین پخش شد که در آن او شعر معروف «شکسته باد شیشهاش» را میخواند. پس از آن شماری از شاعران شعرخوانی کردند و استادان درباره محتوای کتاب، ارزش ادبی و تاریخی آن و جایگاه «به نام پدرم» در میان منابع مربوط به تاریخ معاصر خراسانافغانستان سخن گفتند.
در پایان محفل، مسوولان بنیاد احمدشاه مسعود در ایران از حامد عبداللهی، برگردان کتاب، و انتشارات وزن دنیا با اهدای لوح سپاس قدردانی کردند.
