✍️شاپور نایب زاده
تجلیل از یکصد و هفتمین سالگرد استقلال خراسانافغانستان از حکومت بریتانیای کبیر در سال ۱۹۱۹ میلادی.
خراسانافغانستان با گذشت دههها از استقلالیتاش از حکومت بریتانیا، هنوز طعم واقعی استقلال را نچشیده و بارها تحولات سیاسی و نظامی متفاوتی را تجربه کرده است و میتوان گفت خراسانافغانستان، آرزو و حسرت یک استقلال واقعی را میخورد.
خراسانافغانستان در تاریخ ۲۸ اسد ۱۲۹۸ خورشیدی (۱۹ اوت ۱۹۱۹ میلادی) پس از سالها کشمکش سیاسی و نظامی توانست استقلال کامل خود را از بریتانیا بهدست آورد. این رویداد در پی جنگ سوم خراسانافغانستان–انگلیس رقم خورد و نقطه عطفی در تاریخ معاصر خراسانافغانستان به شمار میرود.
آغاز جنگ سوم خراسانافغانستان–انگلیس
در سال ۱۹۱۹، با کشته شدن حبیبالله خان در جلالآباد، پسرش امانالله خان به سلطنت رسید. او که روحیهای اصلاحطلب و استقلالطلب داشت، بلافاصله سیاست مقابله با نفوذ بریتانیا را در پیش گرفت.
امانالله خان در نخستین سخنرانی خود اعلام کرد:
«استقلال کامل خراسانافغانستان را از این پس به جهانیان اعلان میکنم».
پس از این موضعگیری، نیروهای افغان در ماه می ۱۹۱۹ میلادی حملاتی را به مناطق مرزی تحت کنترل بریتانیا در هند (پاکستان امروزی) آغاز کردند. این درگیریها به جنگ سوم خراسانافغانستان–انگلیس انجامید.
پایان جنگ و قرارداد راولپندی
با وجود برتری تسلیحاتی بریتانیا، نیروهای بومی خراسانافغانستان با مقاومت شدید و استفاده از شرایط جغرافیایی، مانع پیشروی آنها شدند. همزمان، فشارهای داخلی و بینالمللی بر بریتانیا باعث شد که این کشور به صلح تن دهد.
در نهایت، دو طرف پیمان صلحی را در شهر راولپندی امضا کردند. بر پایه این پیمان، بریتانیا استقلال کامل خراسانافغانستان در سیاست خارجی را به رسمیت شناخت. این بدان معنا بود که از آن پس کابل میتوانست روابط دیپلماتیک مستقیم با سایر کشورها برقرار کند.
پیامدهای استقلال
پس از این پیروزی، خراسانافغانستان روابط رسمی خود را با چندین کشور از جمله شوروی، ترکیه، ایران، فرانسه و آلمان برقرار کرد.
این استقلال سیاسی، نقطه پایانی بر نفوذ مستقیم بریتانیا در خراسانافغانستان بود و ۲۸ اسد بهعنوان روز استقلال ملی در تقویم کشور ثبت شد.
اهمیت ۲۸ اسد
روز استقلال خراسانافغانستان، نماد ایستادگی یک ملت در برابر استعمار و دخالت خارجی است. این روز هر سال در سراسر کشور گرامی داشته میشود و یادآور فداکاریهای مردمی است که برای آزادی و حاکمیت ملی خود جانفشانی کردند.
اما با گذشت دههها از استقلال خراسانافغانستان از حکومت بریتانیا، هنوز نتوانسته است که معنای واقعی این کلمه را با دل و جان درک و حس کند. کشوری که بارها تغییر و سقوط نظامها و پادشاهیها را در خود تجربه کرده است و هر بار ناماش و نماد ملیاش (پرچم) تغییر کرده است.
خراسانافغانستان در سال ۲۰۲۶ در حالی این روز را تجلیل خواهد کرد که خاکاش توسط گروه هراسافگن اشغال شده است و ناماش را تغییر داده است و ادعای حکومت امارت اسلامی دارند. استقلالی که تا به هنوز مردم این سرزمین در مهاجرت به سر میبرند و از ترس کشته شدن و یا زندانی شدن به وطن خود باز نمیگردند.
هر روز صدها تن از شهروندان خراسانافغانستان وطن را به دلیل نبود امنیت، نبود حکومتی که جوابگو و دلسوز باشد، ترس از بلند کردن صدای حقخواهی و هزاران اما و اگر دیگر ترک میکنند؛ که باعث مهاجرت و انزوای این کشور شده است.
پس نمیتوان گفت که خراسانافغانستان استقلال دارد؛ شهروندان خراسانافغانستان پنج سال است که از درک این کلمه محروم هستند. کودکانی که این کلمه را در کتابها خواندهاند اما درک درستی از آن زیر حاکمیت ط‑البان ندارند. دخترانی که آرزویشان رفتن به مکتب و دانشگاه است، استقلال خراسانافغانستان را باید از آنان پرسید.
خراسانافغانستان سرزمینی است که استقلالیت نمادین دارد و در اصل، میلیونها انسان در این خاک در گروگان حکومت هراسافگن قرار دارد.
