✍️ افسری
در حالی که واشنگتن تصور میکرد تفاهمنامه میان دونالد ترامپ و تهران میتواند زمینهساز بازگشایی تنگه هرمز و آغاز روند پایان جنگ شود، سپاه پاسداران در این مدت برای افزایش تولید موشک و پهپاد، گسترش عملیات ضدجاسوسی و فعالتر شدن گروههای متحد تهران در منطقه تلاش کرده است.
مقامهای استخباراتی عرب و افراد آشنا با تحولات داخلی ایران، روز دوشنبه ۲۶ اسد/مرداد، در یک ارزیابی اعلام کردند که رهبران امنیتی تهران در دو ماه گذشته به این نتیجه رسیدهاند که توافق با آمریکا ممکن است تنها فرصتی برای کاهش فشار اقتصادی و آمادهشدن اسراییل و آمریکا برای حمله دیگر باشد.
بر پایه این ارزیابی تهران به جای اعتماد کامل به گفتوگوها، ساختار نظامی و امنیتی خود را برای یک رویارویی طولانیتر و حتی تهاجمیتر بازسازی کرده است.
در مرکز این تغییرات، نفوذ بیشتر سپاه پاسداران بر ارتش، گماشتن فرماندهان باسابقه جنگ ایران و عراق در بخشهای کلیدی، تقویت بخشهای اطلاعاتی داخلی و افزایش ظرفیت تولید موشک و پهپاد قرار دارد.
مقامهای ایرانی نیز بهصراحت از افزایش توان موشکی و آمادگی برای انتقال عملیات به قلمرو دشمن سخن گفتهاند، موضوعی که کشورهای عرب حوزه خلیج پارس را نسبت به احتمال گسترش جنگ به زیرساختهای انرژی و کشتیرانی نگران کرده است.
همزمان، گزارشهای استخباراتی از افزایش هماهنگی میان سپاه پاسداران و گروههای مسلح همسو با ایران در عراق، یمن و لبنان حکایت دارد. بر اساس این اطلاعات، نیروهای سپاه با استقرار مشاوران و تسلیحات در مناطق زیر اداره حوثیها، برای افزایش فشار بر عربستان سعودی و تهدید مسیرهای دریایی در بحیره سرخ برنامهریزی کردهاند.
حملات به کشتیها و تهدید تاسیسات نفتی عربستان نیز خطر اختلال طولانیمدت در بازار جهانی انرژی را افزایش داده است.
این ارزیابی نشان میدهد که ایران در هفتههای پسین چندین کشتی امارات متحده عربی را هنگام عبور از تنگه هرمز هدف قرار داده و همزمان توانایی خود برای تهدید پایگاههای امریکا و زیرساختهای نیرو کشورهای منطقه را حفظ کرده است.
کشورهای عربی میگویند، هنوز روشن نیست حملات امریکا و اسراییل چه میزان از تواناییهای نظامی سپاه را از بین برده، اما شواهد موجود نشان میدهد که این نیرو نه شکست خورده و نه از ادامه فعالیت بازداشته شده است.
از سوی دیگر، تهران همزمان با افزایش فشار نظامی، رویکرد امنیتی خود در داخل کشور را نیز تقویت کرده است.
در این ارزیابی آمده است که گماشتن چهرههای باسابقه امنیتی و نظامی، از جمله محسن رضایی در مجلس عالی امنیت ملی و حسین طایب در بسیج، نشان میدهد رهبران ایران خود را برای دورهای طولانی از رویارویی آماده میکنند؛ دورهای که به باور آنان ممکن است با تلاش برای ایجاد ناآرامی داخلی و عملیات خارجی در برابر ایران همراه باشد.
بر پایه این ارزیابی، این تحولات شکاف عمیق میان برداشت واشنگتن و تهران از وضعیت جنگ را برجسته کرده است. در حالی که دولت ترامپ فشار اقتصادی، تحریمها و محاصره دریایی را ابزاری برای وادار کردن ایران به عقبنشینی میداند، رهبران ایران به سمت اقتصاد بقا و آمادهسازی برای جنگی طولانی حرکت میکنند.
بنبست در گفتوگوها برای بازگشایی تدریجی تنگه هرمز نیز این اختلاف را عمیقتر کرده است.
در همین حال، برخی چهرههای نزدیک به تیم گفتوگوکننده ایران هشدار دادهاند که گفتوگوهای صلح ممکن است تنها وقفهای کوتاه پیش از مرحله جدید درگیری باشد.
مهدی محمدی، مشاور راهبردی محمدباقر قالیباف، وضعیت کنونی را آرامش پیش از توفان توصیف کرده و گفته است ایران برای رویارویی بزرگ آماده است؛ موضعی که نشان میدهد دستیابی به توافق پایدار میان تهران و واشنگتن در آینده نزدیک با موانع جدی روبهرو خواهد بود.
