✍️آرزو پرنیان
عبدالغفور روان فرهادی، از چهرههای برجسته فرهنگ و دیپلماسی خراسانافغانستان، شامگاه یکشنبه، ۴ اسد/مرداد در ۹۶ سالگی در شهر سانفرانسیسکو_ ایالات متحده امریکا درگذشت.
دکتر عبدالغفور روان فرهادی، فرزند مولانا عبدالباقی، در اول سنبله/شهریور، ۱۳۰۸ خورشیدی در شهر کابل به دنیا آمد. او در ۱۶ سالگی برگردانهای خود از زبان فرانسوی به پارسی را در روزنامه انیس کابل منتشر میکرد.
فرهادی در سال ۱۹۴۸ میلادی از لیسه استقلال فارغ شد و وارد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه کابل گردید. یک سال در این دانشکده تحصیل کرد و از استادانی چون میر غلام محمد غبار و عبدالحکیم ضیایی بهره برده که خود نیز از شیوهی تدریس آنان یاد کردهاست.
فرهادی در سال ۱۹۴۹ به منظور تحصیل علوم سیاسی و روابط بین المللی، از سوی وزارت امور خارجه خراسانافغانستان به پاریس فرستاده شد. او در سال ۱۹۵۲ از بخش روابط بین الملل انستیتوت علوم سیاسی پاریس فارغ شد و در سال ۱۹۵۵ دیپلوم انستیتوت مطالعات عالی بین المللی را به دست آورد.
او همزمان در دانشکده ادبیات دانشگاه سوربون پاریس در زمینه زبانهای باستانی، از جمله سانسکریت و اوستا، و زبان شناسی عمومی تحصیل کرد و از محضر لویی ماسینون، اسلام شناس نامدار فرانسوی، بهره برد. فرهادی در سال ۱۹۵۵، در ۲۵ سالگی، دکتورای خود را درباره زبان پارسی خراسانافغانستان به دست آورد.
پس از بازگشت به خراسانافغانستان، در وزارت امور خارجه در بخش مدیریت ملل متحد کار کرد و همزمان در دانشکده حقوق دانشگاه کابل تدریس کرد. او در دایره المعارف آریانا نیز مقاله مهمی درباره «السنه» نوشت.
فرهادی در سال های ۱۹۵۶ و ۱۹۵۸ بهعنوان سکرتر اول در سفارت خراسانافغانستان در کراچی کار کرد و سه سال پیهم در نشستهای سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویارک شرکت داشت.
او در سال ۱۹۶۱ مدیر ملل متحد و مدیر روابط فرهنگی وزارت امور خارجه شد و در سال ۱۹۶۲ به عنوان مستشار در سفارت خراسانافغانستان در واشنگتن تعیین شد. در سال ۱۹۶۴ به خراسانافغانستان بازگشت و در زمان صدارت محمد یوسف، بهعنوان مدیر عمومی سیاسی وزارت امور خارجه کار کرد و بهعنوان جوانترین مدیر عمومی سیاسی در تاریخ این وزارت شناخته شد. در دوره صدارت محمد هاشم میوندوال، افزون بر کار در وزارت امور خارجه، منشی مجلس عالی وزرا نیز بود و این وظیفه را در دوره صدارت نور احمد اعتمادی نیز ادامه داد.
فرهادی در سال ۱۹۷۲ بهعنوان سفیر خراسانافغانستان در پاریس تعیین شد، اما چند ماه پس از کودتای سرطان/تیر ۱۳۵۲ از این وظیفه برکنار شد. در همان دوره، دانشگاه رباط در مراکش از او دعوت کرد تا بهعنوان استاد تاریخ شرق اسلامی تدریس کند، اما او این پیشنهاد را نپذیرفت و به خراسانافغانستان بازگشت و به فعالیتهای فرهنگی و ادبی پرداخت.
از کارهای مهم او در این دوره، گردآوری، تنظیم و تدوین مقالات «سراج الاخبار» بود که در چند صد صفحه با عنوان «مقالات محمود طرزی» در سال ۱۳۵۵ خورشیدی در کابل منتشر شد.
دکتور روان فرهادی در سال ۱۹۷۸، یک ماه پس از کودتای ثور/اردیبهشت، از سوی حکومت حزب دموکراتیک خلق خراسانافغانستان زندانی شد و حدود ۲۰ ماه در زندان پلچرخی به سر برد. او این دوره را از تلخترین روزهای زندگی خود دانسته است. پس از آزادی در سال ۱۹۸۰، به عنوان مشاور وزارت امور خارجه تعیین شد، اما فعالیتی به سود حکومت وقت انجام نداد. او در این مدت در مرکز نسخههای خطی وزارت اطلاعات و فرهنگ نیز در هیاتی برای بررسی و تعیین قیمت نسخههای خطی کار میکرد.
فرهادی در سال ۱۹۸۱ به فرانسه مهاجرت کرد و در دانشگاه پاریس سوم بهعنوان استاد تاریخ ادبیات پارسی به تدریس پرداخت. او همزمان فعالیتهای فرهنگی و سیاسی خود را برای حمایت از جهاد و مقاومت مردم خراسانافغانستان ادامه داد و برای معرفی وضعیت خراسانافغانستان به تحلیلگران و رسانههای غربی تلاش کرد.
در سال ۱۹۸۵ به امریکا دعوت شد و در دانشگاه برکلی کالیفرنیا به تدریس تاریخ ادبیات پارسی پرداخت و شش سال در این دانشگاه کار کرد. در سال ۱۹۹۱ نیز یکسال در انستیتوت مطالعات عالی تمدن و فرهنگ اسلامی در کوالالامپور، پایتخت مالیزیا، تاریخ فرهنگ اسلام تدریس کرد.
فرهادی در دوران اشغال خراسانافغانستان از سوی ارتش شوروی، در میان نخبگان خراسانافغانستان خارج از کشور فعالیتهای روشنگرانه داشت و با رهبران جهاد و مقاومت در تماس بود. او در سال ۱۹۸۹ بهعنوان نماینده نخبگان خراسانافغانستان مقیم کشورهای غربی در هیت شورای مشورتی راولپندی نیز شرکت کرد.
در سال ۱۹۹۳، به درخواست برهان الدین ربانی، رئیس دولت اسلامی خراسانافغانستان، فرهادی بهعنوان نماینده دایمی و سفیر خراسانافغانستان در سازمان ملل متحد در نیویارک تعیین شد. او در این سمت از موضع خراسانافغانستان، به ویژه در برابر پاکستان، دفاع کرد و در نشستهای بین المللی از خراسانافغانستان نمایندگی کرد.
یکی از مهمترین فعالیتهای فرهادی در این دوره، تلاش برای حفظ کرسی خراسانافغانستان در سازمان ملل متحد بود. در آن زمان پاکستان و برخی جریان ها تلاش داشتند کرسی خراسانافغانستان را در اختیار گروه ط-البان قرار دهند یا خراسانافغانستان را بدون نماینده در این سازمان نگه دارند. فرهادی با همکاری وزارت امور خارجه خراسانافغانستان در برابر این تلاشها ایستادگی کرد و گروه ط-البان نتوانستند در سازمان ملل متحد از خراسانافغانستان نمایندگی کنند.
فرهادی پس از سالها خدمت، به درخواست خودش از وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی خراسانافغانستان بازنشسته شد. او درباره پایان فعالیت رسمی خود گفته بود که صرف کردن همه زندگی در کارهای دولتی و اداری برای کسی که علاقه فرهنگی دارد، درست نیست و باید برای فرهنگ نیز خدمت کرد.
او در مجموع ۱۴ سال در نمایندگی دایمی خراسانافغانستان در سازمان ملل متحد خدمت کرد؛ دورهای که به گفته خودش از بحرانیترین دوران تاریخ خراسانافغانستان بود. ماموریت او در پایان سال ۲۰۰۶ میلادی با قدردانی وزارت امور خارجه خراسانافغانستان پایان یافت.
دکتور روان فرهادی در کنار فعالیتهای سیاسی و دیپلماتیک، پژوهشهای گستردهای درباره شاعران، عارفان و چهره های فرهنگی خراسانافغانستان و جهان اسلام انجام داد. از جمله درباره حسین بن منصور حلاج، ابوعلی سینا، ابوریحان بیرونی، حکیم سنایی غزنوی، خواجه عبدالله انصاری هروی، مولانا جلال الدین محمد بلخی، امیرخسرو دهلوی، عبدالرحمن جامی و محمد اقبال لاهوری پژوهش و برگردان کردهاست.
از آثار و برگردانهای او میتوان به «زبان تاجیکی ماوراءالنهر»، «تاریخ تلفظ و صرف زبان پشتو»، «یاری شاهنامه فردوسی در پژوهش واژه های فارسی»، «مقالات محمود طرزی»، «جنبش قانون گذاری در آغاز استقلال افغانستان»، برگردان «حسین بن منصور حلاج» اثر لویی ماسینون، ترجمه «منازل السایرین» اثر خواجه عبدالله انصاری، «سرود نیایش» یا «گیت آنجیلی» اثر رابیندرانات تاگور، «ابن سینا و عرفان»، «خواجه عبدالله انصاری هروی»، ترجمه «سرگذشت پیر هرات» اثر سرژ دو بورکوی، «زندگی و آثار امیرخسرو دهلوی»، برگردان نمایشنامه «توپاز» اثر مارسل پانیول، برگردان «سوءتفاهم» اثر آلبر کامو و «احوال عاشقان در شعر عارفان» اشاره کرد.
او بهدلیل فعالیتهای ادبی و فرهنگی در زمینه عرفان اسلامی، از سوی ریاست جمهوری جمهوری اسلامی ایران در دوره ریاست جمهوری محمد خاتمی، برای برگردان و انتشار «منازل السایرین» خواجه عبدالله انصاری، جایزه نقدی دریافت کرد؛ اما این جایزه را به صورت کامل به مرستون کابل اهدا کرد تا برای امور مربوط به یتیمان خراسانافغانستان مصرف شود.
دکتور عبدالغفور روان فرهادی از چهرههای برجسته علمی، فرهنگی و دیپلماتیک خراسانافغانستان بود که بخش بزرگی از زندگی خود را در خدمت به دولت، فرهنگ، ادبیات و معرفی خراسانافغانستان در جهان سپری کرد.
