ترانسجندر (ترا جنسیتی) و نگاه اسلام؛ تاملی در تفاوتهای فیزیولوژیک و بازاندیشی در کرامت انسانی
احمد نیایش
بخش نهایی
چالشهای ترانسجندرها در خراسانافغانستان
در خراسانافغانستان خنثی بودن یک امر نکوهش شدهای است که فقط با ریشههای هنجاری اجتماعی پیوند داشت و دارد. زیرا مسئله ترانسجندرها نهتنها یک موضوع هویتی است، بلکه یک بحران پیچیده اجتماعی، حقوقی و فرهنگی نیز میباشد که در تقاطع سنت اجتماعی، دین، سیاست و ساختارهای قدرت شکل گرفتهاست.
برخلاف بسیاری از جوامع که این موضوع وارد گفتمان عمومی شده، در خراسانافغانستان این پدیده عمدتاً در سکوت، ترس و انکار باقی ماندهاست.
نگاه شهروند خراسانیافغانستانی به ترا جنسیتیها نگاهی مملو از تبعیض و در اغلب مواقع نگاه ابزاری و استفادهجویی جنسی است طوریکه در برخی مراسم ویژه شادی از چنین افرادی در رقصانیدن و حتی تجاوز جنسی استفاده میشود.
در خراسانافغانستان تراجنس بودن محکوم به مخفیانه زیستن است زیرا هرگونه آگاهی از این وضعیت نه تنها مورد تمسخر قرار گرفتن است بلکه برخوردهای فزیکی را در پی دارد.
حتی خانوادهها از داشتن اعضای با چنین وضعیتی احساس حقارت میکنند و داشتن عضو تراجنسیتی را مایه ننگ و شوم میپندارند.
مشکلات اساسی تراجنس بودن در خراسانافغانستان را میتوان چنین خلاصه کرد:
۱. نبود آمار و نامرئی بودن اجتماعی
یکی از نخستین چالشها، فقدان آمار دقیق است. هیچ نهاد رسمی در خراسانافغانستان اطلاعاتی درباره جمعیت ترانسجندرها ارائه نمیدهد.
بر اساس گزارشهای سازمانهایی مانند دیدبان حقوق بشر و سایر سازمانهای نگهبان حقوق بشری:
بسیاری از افراد ترانسجندر هویت خود را پنهان میکنند زیرا ترس از خشونت، مجازات یا طرد اجتماعی مانع از آشکارسازی شان میشود که در نتیجه، این گروه عملاً «نامرئی» باقی میمانند و این نامرئی بودن، همان حذف اجتماعی است.
۲. خشونت ساختاری و اجتماعی:
ترانسجندرها در خراسانافغانستان با طیفی از خشونتها مواجهاند، چون خشونت خانوادگی (طرد، ضرب و شتم، اخراج از خانه)؛ خشونت اجتماعی (توهین، تحقیر، آزار خیابانی) و خشونت نهادی (بازداشت، تهدید، عدم حمایت قانونی)
در برخی گزارشهای سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری اشاره شده که افراد دارای هویت جنسیتی متفاوت، در معرض خطر جدی بدرفتاری و حتی قتل قرار دارند. نکته مهم این است که شوربختانه خشونت فقط فردی نیست، بلکه ساختاری و نهادینهشده است.
۳. خلأ حقوقی و عدم شناسایی رسمی
در نظام حقوقی خراسانافغانستان هیچ قانونی برای شناسایی هویت ترانسجندر وجود ندارد و در عین حال تغییر مدارک هویتی تقریباً غیرممکن است زیرا حمایت قانونی در برابر خشونت وجود ندارد بنابراین افراد عملاً خارج از نظام حقوقی قرار میگیرند.
۴. قرائت دینی غالب و انکار هویتی
در فضای مذهبی غالب خراسانافغانستان جنسیت بهصورت دوگانه (زن/مرد) تعریف میشود و هرگونه انحراف از این دوگانه، اغلب «غیرمشروع» تلقی میشود.
ازینرو این قرائت: ترانسجندر را به رسمیت نمیشناسد و یا آن را به «انحراف» یا «بیماری» تقلیل میدهد.
۵. وضعیت در دوره گروه طالبان: در دوره حاکمیت گروه طالبان که فضای اجتماعی بستهتر شده و کنترل بر رفتارهای فردی افزایش یافته بنابراین گزارشهایی از برخوردهای سختگیرانه وجود دارد.
