✍آرزو پرنیان

گروه طالبان در استان غور یک دختر جوان به نام نوریه را بازداشت کرده‌اند؛ دختری که گفته می‌شود طی سه سال گذشته به دلیل فقر شدید و اجبار زندگی، مجبور بوده با لباس مردانه دست‌فروشی کند و خود را «نوراحمد» معرفی نماید تا مخارج خانواده‌اش را تامین کند. نوریه، می‌گوید پدرش را از دست داده و تنها سرپرست خانواده است.

او افزوده که در برابر کارش، ماهانه ده هزار روپیه پول رایج خراسان‌افغانستان دستمزد دریافت می‌کرده و انتخاب پوشیدن لباس مردانه از روی اجبار بوده، نه میل شخصی.

او در اظهارات خود گفته‌است: «من کسی را جز خدا ندارم. پدرم فوت کرده و مجبور شدم برای نان خانواده کار کنم. این کار از روی هوس نبود، از روی ناچاری بود.»

با این حال، نیروهای گروه طالبان پس از بازداشت نوریه، از او ویدیو تهیه و در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرده‌اند؛ اقدامی که واکنش‌های گسترده داخلی و بین‌المللی را برانگیخته است.

منتقدان می‌گویند که نوریه هیچ جرمی مرتکب نشده و تنها برای زنده ماندن و تامین معیشت خانواده تلاش کرده‌است.

این رخداد یادآور داستان فیلم «اُسامه» ساخته‌شده‌ی سال (۲۰۰۳) به کارگردانی صدیق برمک است؛ فیلمی که داستان یک دختر نوجوان در هرات را روایت می‌کرد که در دوره‌ی اول به قدرت رسیدن گروه طالبان، برای کمک به خانواده، خود را پسر معرفی می‌کرد.

فیلم «اُسامه» نخستین نمایش جهانی خود را در جشنواره فیلم کن فرانسه در ۲۰۰۳ تجربه کرد و سپس در خراسان‌افغانستان به نمایش درآمد.

این فیلم همچنین جوایز بین‌المللی متعددی دریافت کرد، از جمله نخل طلای جشنواره کن برای بهترین فیلم اول و جوایز متعدد در جشنواره لندن و دیگر جشنواره‌ها.

بیش از ۲۳ سال پس از آن، واقعیت زندگی زنان خراسان‌افغانستان تحت کنترل گروه طالبان همچنان تلخی و فشار اجتماعی مشابه همانچه فیلم به تصویر کشیده بود را نشان می‌دهد.

گروه طالبان طی بیش از سه سال گذشته، زنان و دختران را از کار در نهادهای دولتی، خصوصی و سازمان‌های امدادرسان منع کرده‌اند و تحصیل دختران در مقاطع بالاتر از صنف ششم ممنوع است.

زنان اجازه کار در دفاتر و ادارات و فعالیت در بسیاری از حرفه‌ها را ندارند و حضور آن‌ها در مکان‌های عمومی بدون محرم و رعایت لباس خاص الزامی است، محدودیتی که فرصت‌های اقتصادی و حرکت آن‌ها را شدیداً کاهش داده‌است.

این سیاست‌ها باعث گسترش فقر، بیکاری و ناامنی معیشتی میان خانواده‌های تک‌سرپرست و زنان شده و فرصت‌های رشد، استقلال اقتصادی و تحصیل را از آن‌ها سلب کرده است.

گروه طالبان بارها این محدودیت‌ها را به عنوان «اجرای شریعت اسلامی» توجیه کرده‌اند و تاکنون حاضر به عقب‌نشینی نشده‌اند، موضعی که همچنان با انتقادهای شدید داخلی و بین‌المللی مواجه است.