سیحون کوهسار
احمد ضیا مسعود، معاون رییس جمهور پیشین خراسانافغانستان، در واکنش صریح به اظهارات اخیر انورالحق احدی، وزیر مالیه دولت پیشین، مبنی بر «برتری یک قوم مشخص» در خراسانافغانستان، هشدار داد که تعریف هویت ملی برمبنای یک قوم خاص نه تنها به وحدت ملی کمک نمیکند، بلکه «زمینهساز بیثباتی سیاسی، بیاعتمادی اجتماعی و تضعیف همبستگی ملی» میشود.
اظهارات آقای احدی که در گفتوگو با تلویزیون آمو مطرح شد، با واکنشهای گستردهای از سوی رهبران سیاسی، فعالان اجتماعی و کارشناسان در فضای مجازی و رسانهها مواجه شدهاست.
احمد ضیا مسعود در بیان دیدگاه خود درباره هویت ملی تاکید کرد: «هویت ملی باید بازتابدهنده ارزشها، افتخارات تاریخی، زبانها، فرهنگها و تجربه زیست همه باشندگان یک سرزمین باشد.» او افزود این هویت در بستر زمان و همزمان با روند دولتسازی و ملتسازی شکل میگیرد.
معاون رئیس جمهور پیشین با اشاره به پیچیدگی و اهمیت این مفهوم گفت: «هویت ملی امری قراردادی یا تصمیم لحظهای نیست که بتوان آن را همانند نامگذاری یک مکان یا اتخاذ یک عنوان سیاسی تعریف کرد. هویت ملی دارای بار فرهنگی و تمدنی است؛ بهگونهای که یک ملت از طریق آن شناخته میشود، نه صرفاً با یک اقدام سیاسی یا نامگذاری رسمی.»
آقای مسعود در نقد مستقیم موضع آقای احدی اظهار داشت که وی با وجود برخورداری از «درک و آگاهی کافی» متاسفانه تحت تأثیر «حس قوی قومی» قرار گرفته و همین امر سبب شده تا «برخی اصول پذیرفتهشده علم سیاست را نادیده بگیرد.»
او با هشدار درباره پیامدهای تفکر قوممحور افراطی نوشت: «بدترین نوع تعلقات اجتماعی، تمایلات قومی افراطی و ساختارهای قبیلهای سخت وسفت هستند.» به باور وی، این تمایلات و ساختارها «مانع پیشرفت، توسعه و تحول اجتماعی» میشوند و باید «مدنی و بازتعریف شوند» تا به جای آنکه مانع باشند، «در خدمت روند ملتسازی قرار گیرند.»
احمد ضیا مسعود در ادامه با اشاره به تجربه تاریخی ناکام خراسانافغانستان در این عرصه، خاطرنشان کرد که «روند ملتسازی در تاریخ کشور بارها با شکست مواجه شدهاست.»
