آرزو پرنیان
سده، یکی از قدیمیترین جشنهای اقوام آریایی، هر سال در اواخر جنوری در تاجیکستان برگزار میشود.
خبرگزاری خاور شنبه، ۴ دلو/ بهمن، گزارش دادهاست که این جشن طبق تقویم خورشیدی در روز دهم ماه دلو/بهمن برگزار میشود که مطابق شب ۳۰ به ۳۱ جنوری در تقویم میلادی است.
سده نماد پایان زمستان و نوید بهار است. در این روز، مردم به ویژه کشاورزان، آتشهای بزرگ روشن میکنند تا پیروزی گرما بر سرما را جشن بگیرند و میترا، خدای نور و حرارت را ستایش کنند.
در ادامه گزارش آمدهاست آکادمی ملی علوم تاجیکستان اعلام کردهاست که نیاکان مردم تاجیک بیش از ۶ هزار سال پیش، با دانش نجومی اولیه، این جشن را برای هماهنگی زندگی با چرخههای زمین و خورشید برگزار میکردند. جشن سده ۴۰ روز پس از شب یلدا برگزار میشود و نام آن با عدد صد مرتبط است؛ از روز دهم دلو/بهمن تا نوروز، ۵۰ روز و ۵۰ شب باقی میماند که نماد پایان زمستان است.
این جشن که اهمیت فرهنگی و تاریخی دارد. در دسامبر ۲۰۲۳، نامزدی مشترک تاجیکستان و ایران با عنوان «جشن سده» در فهرست نمایشی میراث ناملموس بشر یونسکو ثبت شد.
