آرزو پرنیان

بنیاد دوستم با برگزاری مراسمی در شهر انقره، پایتخت ترکیه، روز یکشنبه، ۱۴ جدی/دی، از ۲۲مین سالگرد رسمیت یافتن زبان‌های اوزبیکی و ترکمنی در خراسان‌افغانستان گرامی‌داشت به‌عمل آورد.

این دو زبان در سال ۱۳۸۲ خورشیدی و پس از تصویب قانون اساسی جدید خراسان‌افغانستان، برای نخستین‌بار جایگاه قانونی پیدا کردند. طبق مفاد این قانون، زبان‌های پشتو و فارسی به عنوان زبان‌های رسمی سراسری کشور شناخته شدند و زبان‌هایی مانند اوزبیکی و ترکمنی، بسته به ترکیب جمعیتی مناطق، می‌توانند به عنوان زبان‌های رسمی محلی مورد استفاده قرار گیرند.

این اقدام در آن زمان یک پیشرفت مهم برای حقوق زبانی اقوام ترک‌تبار خراسان‌افغانستان به‌شمار می‌رفت. با این‌حال، اجرای واقعی این حقوق در عرصه آموزش، رسانه و اداره‌های دولتی با چالش‌هایی مواجه بوده و در برخی مناطق، زبان‌های محلی کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.

با بازگشت گروه طالبان به قدرت در سال ۱۴۰۰، قانون اساسی ۱۳۸۲ عملا از اجرا بازماند. گروه طالبان اعلام کرده‌اند که تنها زبان‌های پشتو و فارسی را به رسمیت می‌شناسند. در ماه‌های اخیر نیز گزارش‌هایی درباره محدودیت‌ها و فشارهایی بر زبان‌های اوزبیکی و فارسی در نهادهای آموزشی و رسمی منتشر شده‌است.