نویسنده: محمد نوید دانشپور
سینمای ترکیه که بهعنوان یکی از بزرگترین و پویاترین صنایع فیلمسازی در منطقه شناخته میشود، نقش مهمی در اقتصاد فرهنگی و سرگرمی این کشور ایفا میکند.
این صنعت طی دو دهه گذشته با رشد قابل توجهی روبرو بوده و تبدیل به یکی از بخشهای مهم اقتصاد ترکیه شده است.
طبق گزارش موسسه آماری ترکیه (TÜİK)، درآمد صنعت سینمای ترکیه در سال 2024 بالغ بر 500 میلیون دلار تخمین زده شده است که نسبت به سال 2019 بیش از 30 درصد افزایش یافته است.
این رشد نشاندهنده افزایش استقبال مخاطبان داخلی و توسعه زیرساختهای سینمایی است.
در سال 2023، بیش از 150 فیلم بلند و کوتاه در ترکیه تولید شده است که این رقم در مقایسه با 100 فیلم در سال 2018 رشد چشمگیری داشته است. کیفیت تولیدات نیز با استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته و حضور کارگردانان و بازیگران مطرح ارتقا یافته است.
بر اساس آمار وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه، تعداد سالنهای سینما در این کشور در سال 2024 به بیش از 800 سالن رسیده که ظرفیت کل آنها به حدود 250 هزار صندلی بالغ میشود. این سالنها در شهرهای بزرگ مانند استانبول، آنکارا و ازمیر تمرکز دارند.
پلتفرمهای استریمینگ مانند Netflix و BluTV باعث تحول در صنعت سینمای ترکیه شدهاند. این پلتفرمها نه تنها تولیدات محلی را به مخاطبان جهانی معرفی کردهاند، بلکه منبع درآمد جدیدی برای تولیدکنندگان فیلم فراهم کردهاند.
دولت ترکیه از طریق ارائه یارانههای مالیاتی، حمایت از پروژههای فرهنگی و تسهیلات دیگر، به رشد صنعت سینما کمک کرده است.
بودجه سالانه وزارت فرهنگ برای حمایت از تولید فیلم در سال 2024 حدود 40 میلیون دلار بوده است.
سرمایهگذاری بخش خصوصی در سینمای ترکیه طی چند سال اخیر افزایش چشمگیری یافته است. شرکتهای بزرگ رسانهای و استودیوهای خصوصی بیش از 200 میلیون دلار در تولید و توزیع فیلمها سرمایهگذاری کردهاند.
یکی از نقاط قوت اقتصاد سینمای ترکیه، صادرات فیلم و سریالهای تلویزیونی به بازارهای جهانی است.
در سال 2023، صادرات محتوا به بیش از 150 کشور صورت گرفت که درآمد حاصل از این صادرات بیش از 300 میلیون دلار برآورد شده است.
صنعت سینما در ترکیه بیش از 100 هزار نفر را به طور مستقیم و غیرمستقیم مشغول به کار کرده است. این افراد شامل بازیگران، کارگردانان، فیلمبرداران، تکنسینها و کارکنان سالنهای سینما میشوند.
با جمعیت حدود 85 میلیون نفری ترکیه و درصد بالای جوانان، بازار مخاطبان سینمایی ترکیه روز به روز گسترش مییابد. آمارها نشان میدهد که سالانه بیش از 60 میلیون بلیت سینما در این کشور فروخته میشود.
فیلمهای هالیوودی و اروپایی همچنان سهم قابل توجهی از بازار سینمای ترکیه را دارند، اما تولیدات محلی و سریالهای ترکی که به زبانهای مختلف دوبله میشوند، رقابت قابلتوجهی با آنها ایجاد کردهاند.
با وجود رشد چشمگیر، صنعت سینمای ترکیه با چالشهایی مانند سانسور، مسائل حقوقی و محدودیتهای مالی روبرو است که میتواند رشد بیشتر را محدود کند. همچنین رقابت جهانی و نیاز به نوآوری دائمی از دیگر مسائل مهم است.
جشنوارههای فیلم مانند جشنواره بینالمللی فیلم استانبول به توسعه سینمای ترکیه کمک زیادی کردهاند. این رویدادها زمینهای برای معرفی استعدادهای جدید و جذب سرمایهگذاران خارجی فراهم میکنند.
موسسات آموزشی و دانشگاههای ترکیه با ارائه برنامههای تخصصی فیلمسازی، به تربیت نیروی انسانی ماهر کمک میکنند که باعث ارتقای کیفیت تولیدات داخلی شده است.
روی هم رفته باید گفت که بر اساس روندهای کنونی، پیشبینی میشود که اقتصاد سینمای ترکیه تا سال 2030 به حدود 900 میلیون دلار برسد. توسعه زیرساختها، افزایش سرمایهگذاری و گسترش بازارهای صادراتی موتور اصلی این رشد خواهد بود.
